พระวินัยปิฎก › ภิกขุปาฏิโมกข์
เสขิยะ ๗๕
สิกขาบทเบ็ดเตล็ดว่าด้วยมารยาท (การนุ่งห่ม · เดิน-นั่ง-ยืน · ฉัน · แสดงธรรม · ถ่ายอุจจาระปัสสาวะ) — ทุกข้อเป็นทุกกฏ
๑. ปริมณฑลวรรค
หมวดว่าด้วยการนุ่งห่มให้เรียบร้อย · ๑๐ สิกขาบท · โทษ: ทุกกฏ
- ๑เราจักนุ่งเป็นปริมณฑลวิ.มหา. ๒/๕๗๖/๗๔๒
- ๒เราจักห่มเป็นปริมณฑลวิ.มหา. ๒/๕๗๗/๗๔๓
- ๓เราจักปกปิดกายให้ดีเดินไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๗๘ ๕๗๙/๗๔๔
- ๔เราจักปกปิดกายให้ดีนั่งในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๘๐/๗๔๕
- ๕เราจักสำรวมด้วยดีเดินไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๘๐/๗๔๕
- ๖เราจักสำรวมด้วยดีนั่งในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๘๑/๗๔๖
- ๗เราจักทอดสายตาลงเดินไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๘๒/๗๔๗
- ๘เราจักทอดสายตาลงนั่งในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๘๓ ๕๘๔/๗๔๘
- ๙เราจักไม่เดินเวิกผ้าไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๘๕/๗๔๙
- ๑๐เราจักไม่นั่งเวิกผ้าในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๘๕/๗๔๙
📖ขยายความศัพท์เฉพาะในวรรคนี้
- ปริมณฑล — การนุ่งห่มให้เป็น "วงกลมเรียบร้อย" — ชายผ้าเสมอกันรอบตัว ไม่ปกเปิดขาด ๆ ห้อย ๆ
- นุ่งเป็นปริมณฑล (ผ้าสบง) — ผ้านุ่ง (อันตรวาสก) ต้องปิดสะดือ ปิดหัวเข่า — ไม่นุ่งเลื้อยหน้าหรือเลื้อยหลัง
- ห่มเป็นปริมณฑล (ผ้าจีวร) — ผ้าห่ม (อุตตราสงค์) ห่มตามระเบียบ ขอบเสมอเท่ากันทั้งหน้าหลัง
- ละแวกบ้าน (อนฺตรฆร) — พื้นที่เขตชุมชน — ตั้งแต่ขอบเขตที่ชาวบ้านอาศัยไปจนถึงขอบเขตกำแพง/แดนของหมู่บ้าน (ต่างจาก "ป่า")
- ปกปิดกายให้ดี — ผ้าห่มปกคลุมร่างกายตั้งแต่คอจรดเข่าให้เรียบร้อย ไม่ให้เห็นส่วนที่ไม่ควร
- สำรวม (สุสํวุต) — อากัปกิริยาเรียบร้อย มีสติ ทอดจักษุลง ไม่มองสอดส่าย
- ทอดจักษุ — ทอดสายตาลงต่ำประมาณชั่วแอก (~๔ ศอก) — ไม่แหงนมอง ไม่ก้มต่ำเกิน
💡สรุปสาระสำคัญ (อรรถกถา)
- อรรถกถาสมันตปาสาทิกาอธิบาย๑. ปริมณฑลวรรคไว้ใน วิ.มหา.อ. ๔/๙๔๙–๙๕๓ — เปิดดูเนื้อหาต้นฉบับที่อธิบายสิกขาบททุกข้อในวรรคนี้พร้อมข้อยกเว้นและวินิจฉัยของอาจารย์
๒. อุชชัคฆิกวรรค
หมวดว่าด้วยมารยาทในละแวกบ้าน (ไม่ตะโกน/ไม่โคลงกาย) · ๑๐ สิกขาบท · โทษ: ทุกกฏ
- ๑๑เราจักไม่เดินหัวเราะเสียงดังไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๘๖/๗๕๐
- ๑๒เราจักไม่นั่งหัวเราะเสียงดังในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๘๗/๗๕๑
- ๑๓เราจักมีเสียงเบาเดินใปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๘๘ ๕๘๙/๗๕๒
- ๑๔เราจักมีเสียงเบานั่งในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๙๐/๗๕๓
- ๑๕เราจักไม่เดินโยกกายไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๙๐/๗๕๓
- ๑๖เราจักไม่นั่งโยกกายในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๙๑/๗๕๔
- ๑๗เราจักไม่เดินแกว่งแขนไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๙๒ ๕๙๓/๗๕๕
- ๑๘เราจักไม่นั่งแกว่งแขนในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๙๔/๗๕๖
- ๑๙เราจักไม่เดินโคลงศีรษะไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๙๔/๗๕๖
- ๒๐เราจักไม่นั่งโคลงศีรษะในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๙๕/๗๕๗
📖ขยายความศัพท์เฉพาะในวรรคนี้
- อุชชัคฆิก — การหัวเราะเสียงดัง ลั่นเอิกเกริก — ห้ามในละแวกบ้านเพราะไม่สำรวม
- มีเสียงเบา (อปฺปสทฺท) — พูดจาเสียงเบา ไม่ตะโกน ไม่ส่งเสียงดัง
- โคลงกาย (กายปฺปจาลก) — เดินโยกตัว ส่ายลำตัว — เดินให้กายตั้งตรง
- ไกวแขน (พาหุปฺปจาลก) — เดินแกว่งแขนเกินจำเป็น — ห้อยแขนแต่พอดี
- โคลงศีรษะ (สีสปฺปจาลก) — เดินส่ายหัว — ศีรษะตั้งตรงนิ่ง
💡สรุปสาระสำคัญ (อรรถกถา)
- อรรถกถาสมันตปาสาทิกาอธิบาย๒. อุชชัคฆิกวรรคไว้ใน วิ.มหา.อ. ๔/๙๕๔ — เปิดดูเนื้อหาต้นฉบับที่อธิบายสิกขาบททุกข้อในวรรคนี้พร้อมข้อยกเว้นและวินิจฉัยของอาจารย์
๓. ขัมภกตวรรค
หมวดว่าด้วยอิริยาบถในละแวกบ้าน (ไม่เท้าแขน ไม่คลุมหัว) · ๑๐ สิกขาบท · โทษ: ทุกกฏ
- ๒๑เราจักไม่เดินเท้าแขนไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๙๖/๗๕๘
- ๒๒เราจักไม่นั่งเท้าแขนในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๙๗/๗๕๙
- ๒๓เราจักไม่เดินคลุมศีรษะไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๕๙๘ ๕๙๙/๗๖๐
- ๒๔เราจักไม่นั่งคลุมศีรษะในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๖๐๐/๗๖๑
- ๒๕เราจักไม่เดินกระหย่งเท้าไปในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๖๐๐/๗๖๑
- ๒๖เราจักไม่นั่งรัดเข่าในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๖๐๑/๗๖๒
- ๒๗เราจักรับบิณฑบาตโดยเคารพวิ.มหา. ๒/๖๐๒ ๖๐๓/๗๖๓
- ๒๘เราจักแลดูในบาตรรับบิณฑบาตวิ.มหา. ๒/๖๐๔/๗๖๔
- ๒๙เราจักรับบิณฑบาตมีแกงพอสมควรแก่ ข้าวสุกวิ.มหา. ๒/๖๐๔/๗๖๔
- ๓๐เราจักรับบิณฑบาตแต่พอเสมอขอบปากบาตรวิ.มหา. ๒/๖๐๕/๗๖๕
📖ขยายความศัพท์เฉพาะในวรรคนี้
- ขัมภกต / เท้าแขน — กิริยาเอามือเท้าเอว (arms akimbo) — แสดงความเย่อหยิ่ง ไม่สุภาพ
- คลุมศีรษะ — เอาผ้าหรือวัตถุใด ๆ คลุมศีรษะเข้าไปในหมู่ชน — พระภิกษุต้องเดินหัวเปิด (เว้นฝน/แดดจัด/เจ็บ)
- กระโหย่งเท้า (อุกฺกุฏิกาย) — เดินเขย่งปลายเท้าหรือเดินย่อง — ไม่ใช่อากัปกิริยาของสมณะ
- นั่งรัดเข่า (ปลฺลตฺถิก) — นั่งแบบยกเข่าขึ้นแล้วเอาผ้าหรือมือรัดเข่าไว้ — เป็นท่านั่งเล่น ไม่สำรวม
💡สรุปสาระสำคัญ (อรรถกถา)
- อรรถกถาสมันตปาสาทิกาอธิบาย๓. ขัมภกตวรรคไว้ใน วิ.มหา.อ. ๔/๙๕๕–๙๕๗ — เปิดดูเนื้อหาต้นฉบับที่อธิบายสิกขาบททุกข้อในวรรคนี้พร้อมข้อยกเว้นและวินิจฉัยของอาจารย์
๔. สักกัจจวรรค
หมวดว่าด้วยมารยาทรับและฉันบิณฑบาตโดยเคารพ · ๑๐ สิกขาบท · โทษ: ทุกกฏ
- ๓๑เราจักฉันบิณฑบาตโดยเคารพวิ.มหา. ๒/๖๐๖/๗๖๖
- ๓๒เราจักแลดูในบาตรฉันบิณฑบาตวิ.มหา. ๒/๖๐๗/๗๖๗
- ๓๓เราจักฉันบิณฑบาตไปตามลำดับวิ.มหา. ๒/๖๐๘ ๖๐๙/๗๖๘
- ๓๔เราจักฉันบิณฑบาตมีกับพอสมควรแก่ข้าวสุกวิ.มหา. ๒/๖๑๐/๗๖๙
- ๓๕เราจักไม่ฉันบิณฑบาตขยุ้มแต่ยอดลงไปวิ.มหา. ๒/๖๑๐/๗๖๙
- ๓๖เราจักไม่กลบแกงก็ดี กับข้าวก็ดี ด้วยข้าวสุก เพราะอยากจะได้มากวิ.มหา. ๒/๖๑๑/๗๗๐
- ๓๗เราจักไม่ขอแกงก็ดี ข้าวสุกก็ดี เพื่อประโยชน์แก่ตนมาฉันวิ.มหา. ๒/๖๑๓/๗๗๒
- ๓๘เราจักไม่คิดที่จะตำหนิแลดูบาตรของภิกษุอื่นวิ.มหา. ๒/๖๑๕/๗๗๔
- ๓๙เราจักไม่ทำคำข้าวให้ใหญ่นักวิ.มหา. ๒/๖๑๕/๗๗๔
- ๔๐เราจักทำคำข้าวให้กลมกล่อมวิ.มหา. ๒/๖๑๖/๗๗๕
📖ขยายความศัพท์เฉพาะในวรรคนี้
- สักกัจจ / โดยเคารพ — ฉันด้วยความเคารพต่ออาหารและผู้ถวาย — ไม่ดูถูก ไม่บ่น ไม่เลือก
- แลดูในบาตร (ปตฺตสญฺี) — จดจ่อกับบาตรของตน — ไม่มองเปรียบเทียบบาตรผู้อื่น
- ฉันตามลำดับ (สปทานํ) — ฉันไปตามลำดับจากด้านหนึ่งไปอีกด้าน — ไม่เลือกเฉพาะอร่อย
- พอเสมอสูป (สมสูปก) — สัดส่วน "ข้าว : กับข้าว" พอดี (สูปะ = กับข้าว/แกง)
- ไม่ขยุ้มกลางกอง (ถูปีกต) — ไม่หยิบคำข้าวแบบกองสูง ๆ จากตรงกลาง
- โขลกคำข้าว (โอมสฺสิตฺวา) — กดข้าวให้แน่นเป็นก้อน แล้วจิ้มลงในกับ — ท่าฉันที่ไม่สำรวม
💡สรุปสาระสำคัญ (อรรถกถา)
- อรรถกถาสมันตปาสาทิกาอธิบาย๔. สักกัจจวรรคไว้ใน วิ.มหา.อ. ๔/๙๕๘ — เปิดดูเนื้อหาต้นฉบับที่อธิบายสิกขาบททุกข้อในวรรคนี้พร้อมข้อยกเว้นและวินิจฉัยของอาจารย์
๕. กพฬวรรค
หมวดว่าด้วยมารยาทการฉันคำข้าว (พอดีคำ ไม่ยัด ไม่โยน) · ๑๐ สิกขาบท · โทษ: ทุกกฏ
- ๔๑“เมื่อคำข้าวยังไม่ถึงปาก เราจักไม่อ้าปากคอยวิ.มหา. ๒/๖๑๗/๗๗๖
- ๔๒เราจักไม่ฉันสอดนิ้วมือทั้งหมดเข้าไปในปากวิ.มหา. ๒/๖๑๘ ๖๑๙/๗๗๗
- ๔๓ปากยังมีคำข้าว เราจักไม่พูดคุยวิ.มหา. ๒/๖๒๐/๗๗๘
- ๔๔เราจักไม่ฉันโยนคำข้าววิ.มหา. ๒/๖๒๐/๗๗๘
- ๔๕เราจักไม่ฉันกัดคำข้าววิ.มหา. ๒/๖๒๑/๗๗๙
- ๔๖เราจักไม่ฉันทำกระพุ้งแก้มตุ่ยวิ.มหา. ๒/๖๒๒ ๖๒๓/๗๘๐
- ๔๗เราจักไม่ฉันสลัดมือวิ.มหา. ๒/๖๒๔/๗๘๑
- ๔๘เราจักไม่ฉันทำเมล็ดข้าวตกวิ.มหา. ๒/๖๒๔/๗๘๑
- ๔๙เราจักไม่ฉันแลบลิ้นวิ.มหา. ๒/๖๒๕/๗๘๒
- ๕๐เราจักไม่ฉันทำเสียงดังจั๊บ ๆวิ.มหา. ๒/๖๒๖ ๖๒๗/๗๘๓
📖ขยายความศัพท์เฉพาะในวรรคนี้
- กพฬ / คำข้าว — ก้อนข้าวขนาดพอคำ — ไม่ใหญ่เกิน ไม่เล็กเกิน (ประมาณขนาดไข่ไก่เล็ก)
- ไม่อ้าปากรอคำข้าว — ไม่เปิดปากรอก่อนที่มือจะยื่นข้าวมาใกล้ถึงปาก
- ไม่สอดนิ้วทั้งหมดเข้าปาก — ปลายนิ้วเข้าปากเท่าที่จำเป็น ไม่ยัดมือ
- ปากมีคำข้าว ไม่พูดคุย — ห้ามพูดขณะในปากยังมีอาหาร — ไม่สุภาพ
- ไม่โยนคำข้าว (ปิณฺฑุกฺเขป) — ไม่โยนข้าวจากมือเข้าปาก
- ไม่กัดคำข้าว (กพฬาวจฺเฉท) — ไม่กัดครึ่งแล้วเหลือครึ่ง — ใส่เต็มคำหรือไม่กัดเลย
- แก้มตุ่ย (อวคณฺฑกาการ) — ไม่อัดข้าวจนแก้มป่อง
- สลัดมือ (หตฺถนิทฺธูนก) — ไม่สะบัดมือไล่เศษอาหาร — ใช้ผ้าเช็ดแทน
- ทำเมล็ดข้าวตก (สิตฺถาวการก) — ไม่ทำข้าวร่วงหล่นขณะฉัน
- แลบลิ้น (ชิวฺหานิจฺฉารก) — ไม่แลบลิ้นออกมาขณะฉัน
💡สรุปสาระสำคัญ (อรรถกถา)
- อรรถกถาสมันตปาสาทิกาอธิบาย๕. กพฬวรรคไว้ใน วิ.มหา.อ. ๔/๙๕๙ — เปิดดูเนื้อหาต้นฉบับที่อธิบายสิกขาบททุกข้อในวรรคนี้พร้อมข้อยกเว้นและวินิจฉัยของอาจารย์
๖. สุรุสุรุวรรค
หมวดว่าด้วยมารยาทในการฉัน (ไม่ซูดดัง ไม่เลียมือ) · ๑๐ สิกขาบท · โทษ: ทุกกฏ
- ๕๑เราจักไม่ฉันทำเสียงดังซูด ๆวิ.มหา. ๒/๖๒๗/๗๘๔
- ๕๒“เราจักไม่ฉันเลียมือ”วิ.มหา. ๒/๖๒๘/๗๘๕
- ๕๓เราจักไม่ฉันขอดบาตรวิ.มหา. ๒/๖๒๙ ๖๓๐/๗๘๖
- ๕๔เราจักไม่ฉันเลียริมฝีปากวิ.มหา. ๒/๖๓๑/๗๘๗
- ๕๕เราจักไม่ใช้มือที่เปื้อนอาหารรับโอนํ้าวิ.มหา. ๒/๖๓๑/๗๘๘
- ๕๖เราจักไม่เทนํ้าล้างบาตรซึ่งมีเมล็ดข้าว ลงในละแวกบ้านวิ.มหา. ๒/๖๓๓/๗๙๐
- ๕๗เราจักไม่แสดงธรรมแก่บุคคลผู้กั้นร่มวิ.มหา. ๒/๖๓๔/๗๙๑
- ๕๘เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้ถือไม้พลองวิ.มหา. ๒/๖๓๕ ๖๓๖/๗๙๓
- ๕๙เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้ถือศัสตราวิ.มหา. ๒/๖๓๗/๗๙๔
- ๖๐เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้ถืออาวุธวิ.มหา. ๒/๖๓๗/๗๙๔
📖ขยายความศัพท์เฉพาะในวรรคนี้
- สุรุสุรุ — เสียง "ซูด ซูด" — เสียงซดน้ำหรือสูดอาหารดัง ๆ
- จปุจปุ — เสียง "จั๊บ ๆ" — เสียงเคี้ยวอาหารดัง
- ไม่เลียมือ (หตฺถนิลฺเลหก) — ไม่เลียนิ้วหรือฝ่ามือหลังฉัน
- ไม่ขอดบาตร (ปตฺตนิลฺเลหก) — ไม่กวาด/ขูดก้นบาตรด้วยนิ้ว
- ไม่เลียริมฝีปาก (โอฏฺนิลฺเลหก) — ไม่เลียขอบปาก
- มือเปื้อนจับภาชนะน้ำดื่ม — ห้ามใช้มือเปื้อนข้าวจับเหยือกน้ำดื่มของส่วนรวม
- น้ำล้างบาตรมีเมล็ดข้าว (สสิตฺถกํ) — ห้ามเทน้ำล้างบาตรที่มีเศษข้าวลงในละแวกบ้าน
💡สรุปสาระสำคัญ (อรรถกถา)
- อรรถกถาสมันตปาสาทิกาอธิบาย๖. สุรุสุรุวรรคไว้ใน วิ.มหา.อ. ๔/๙๖๐–๙๖๒ — เปิดดูเนื้อหาต้นฉบับที่อธิบายสิกขาบททุกข้อในวรรคนี้พร้อมข้อยกเว้นและวินิจฉัยของอาจารย์
๗. ปาทุกวรรค
หมวดว่าด้วยการแสดงธรรมและถ่ายอุจจาระปัสสาวะ · ๑๕ สิกขาบท · โทษ: ทุกกฏ
- ๖๑เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้สวมเขียงเท้าวิ.มหา. ๒/๖๓๘/๗๙๕
- ๖๒เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้สวมรองเท้าวิ.มหา. ๒/๖๓๙/๗๙๖
- ๖๓เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้อยู่ในยานวิ.มหา. ๒/๖๔๐/๗๙๗
- ๖๔เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้อยู่บนที่นอนวิ.มหา. ๒/๖๔๑ ๖๔๒/๗๙๘
- ๖๕เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้นั่งรัดเข่าวิ.มหา. ๒/๖๔๓/๗๙๙
- ๖๖เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้โพกศีรษะวิ.มหา. ๒/๖๔๓/๗๙๙
- ๖๗เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้คลุมศีรษะวิ.มหา. ๒/๖๔๔/๘๐๐
- ๖๘เรานั่งอยู่ที่พื้นดิน จักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ ผู้นั่งอยู่บนอาสนะวิ.มหา. ๒/๖๔๕/๘๐๑
- ๖๙เรานั่งบนอาสนะตํ่า จักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้นั่งอยู่บนอาสนะสูงวิ.มหา. ๒/๖๔๗/๘๐๔
- ๗๐เรายืนอยู่ จักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้นั่งอยู่วิ.มหา. ๒/๖๔๘ ๖๔๙/๘๐๕
- ๗๑เราเดินไปข้างหลัง จักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ผู้เดินไปข้างหน้าวิ.มหา. ๒/๖๕๐/๘๐๖
- ๗๒เราเดินอยู่นอกทาง จักไม่แสดงธรรม แก่คนไม่เป็นไข้ผู้เดินอยู่ในทางวิ.มหา. ๒/๖๕๐/๘๐๖
- ๗๓เรามิใช่ผู้อาพาธ จักไม่ยืนถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะวิ.มหา. ๒/๖๕๑/๘๐๗
- ๗๔เรามิใช่ผู้อาพาธ จักไม่ถ่ายอุจจาระ ถ่ายปัสสาวะ หรือบ้วนเขฬะลงบนของเขียวสดวิ.มหา. ๒/๖๕๒/๘๐๘
- ๗๕เราจักไม่ถ่ายอุจจาระ ถ่ายปัสสาวะหรือบ้วนเขฬะ ลงในน้ำวิ.มหา. ๒/๖๕๔/๘๑๐
📖ขยายความศัพท์เฉพาะในวรรคนี้
- ปาทุกะ / เขียงเท้า — รองเท้าไม้/วัสดุแข็ง (clogs) — แสดงยศ/ฐานะ
- อุปาหนา / รองเท้า — รองเท้าหนังหรือวัสดุนุ่ม
- ยาน — พาหนะทุกชนิด — รถ ช้าง ม้า คานหาม
- ไม่แสดงธรรมแก่ผู้สวมรองเท้า/ถือร่ม/ถืออาวุธ — อิริยาบถเหล่านี้แสดงความไม่เคารพธรรม (เว้นผู้ป่วย)
- ผู้คลุมศีรษะ (สฺสีสฺส) — ผู้เอาผ้าคลุมหัวมา — ต้องเปิดหัวก่อนฟังธรรม
- ถ่ายในของเขียว — ห้ามถ่ายในต้นไม้/หญ้าเขียว (เว้นเจ็บ) — เพราะชาวบ้านเอามาใช้/ฉัน
- ในน้ำ — ห้ามถ่ายลงในน้ำ (เว้นเจ็บ) — เพราะคนใช้น้ำอุปโภค-บริโภค
- ที่ยืน (านคต) — ยืนถ่ายปัสสาวะ — ห้าม เว้นเจ็บ (ไม่สำรวม)
💡สรุปสาระสำคัญ (อรรถกถา)
- อรรถกถาสมันตปาสาทิกาอธิบาย๗. ปาทุกวรรคไว้ใน วิ.มหา.อ. ๔/๙๖๓–๙๖๘ — เปิดดูเนื้อหาต้นฉบับที่อธิบายสิกขาบททุกข้อในวรรคนี้พร้อมข้อยกเว้นและวินิจฉัยของอาจารย์