พระวินัยปิฎก › ภิกขุปาฏิโมกข์
ปาจิตตีย์ ๙๒
อาบัติที่ต้องสารภาพผิดต่อภิกษุรูปอื่น แบ่งเป็น ๙ วรรค รวม ๙๒ สิกขาบท — เป็นอาบัติเบากว่านิสสัคคิย ไม่ต้องสละของ แค่แสดงอาบัติก็พ้นได้
มุสาวาทวรรค · ๑–๑๐
ว่าด้วยการพูด — พูดเท็จ ด่า เสียดสี ฯลฯ
PAC-01
1. มุสาวาท
Musāvāda — พูดเท็จ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุพูดเท็จ (เรื่องอะไรก็ตาม)
⚖️ระดับอาบัติ
ตั้งใจพูดเท็จ และผู้ฟังเข้าใจปาจิตตีย์
พูดเท็จแต่ผู้ฟังไม่เข้าใจ / เปลี่ยนใจเองทันทุกกฏ
พูดพลาดไม่ตั้งใจ / พูดเล่น (สสารท) / ไม่รู้ / หลับไม่ต้องอาบัติ
PAC-02
2. โอมสวาท
Omasavāda — พูดด่า / เสียดสี
📌สาระสำคัญ
ภิกษุพูดด่า/เสียดสีด้วยเรื่องชาติกำเนิด ชื่อ ตระกูล อาชีพ รูปลักษณ์ กิเลส หรืออาบัติ
⚖️ระดับอาบัติ
ด่าเสียดสี (ชาติ-ชื่อ-ตระกูล-อาชีพ-อาบัติ ฯลฯ) ต่อภิกษุผู้อุปสมบทปาจิตตีย์
ด่ากระทบผู้ยังไม่อุปสมบททุกกฏ
มุ่งให้คำเตือน / มิได้เจตนากระทบไม่ต้องอาบัติ
PAC-03
3. เปสุญ
Pesuñña — ส่อเสียด
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเอาความของภิกษุหนึ่งไปบอกอีกรูปหนึ่งเพื่อยุให้แตกแยก
⚖️ระดับอาบัติ
เอาความของภิกษุหนึ่งไปบอกอีกรูปเพื่อยุให้แตกกันปาจิตตีย์
พูดส่อเสียดต่ออนุปสัมบันทุกกฏ
บอกโดยหวังสมานสามัคคี / รายงานตามจริงไม่มุ่งยุแยกไม่ต้องอาบัติ
PAC-04
4. ปทโสธัมม
Padasodhamma — สอนธรรมบทให้คฤหัสถ์สวดพร้อม
📌สาระสำคัญ
สอนธรรมโดยให้คฤหัสถ์ท่องตามบาทต่อบาท (เหมือนครูสอนนักเรียน ไม่เคารพธรรม)
⚖️ระดับอาบัติ
สอนธรรมให้คฤหัสถ์สวดตามบทต่อบท (ปทโสธัมม)ปาจิตตีย์
สอนธรรมตามปกติ / สวดมนต์ร่วมกันในโอกาสสมควรไม่ต้องอาบัติ
PAC-05
5. สหเสยย (ชาย)
Sahaseyya — นอนห้องเดียวกับชายคฤหัสถ์
📌สาระสำคัญ
ภิกษุนอนในห้องเดียวกับชายมิใช่ภิกษุ เกิน ๒–๓ คืน
⚖️ระดับอาบัติ
นอนห้องเดียวกับชายอนุปสัมบัน เกิน ๓ คืนปาจิตตีย์
นอน ๑-๓ คืน / ห้องต่างห้อง / ไม่มีหลังคาคลุมร่วมไม่ต้องอาบัติ
PAC-06
6. ทุติยสหเสยย (หญิง)
Dutiyasahaseyya — นอนห้องเดียวกับหญิง
📌สาระสำคัญ
ภิกษุนอนในห้องเดียวกับหญิงแม้คืนเดียว
⚖️ระดับอาบัติ
นอนห้องเดียวกับหญิง แม้คืนเดียวปาจิตตีย์
มีชายรู้เดียงสาอยู่ร่วม / ห้องต่างกันไม่ต้องอาบัติ
PAC-07
7. ธัมมเทสนา
Dhammadesanā — แสดงธรรมกับหญิงลำพัง
📌สาระสำคัญ
ภิกษุแสดงธรรมให้หญิงเกิน ๕–๖ คำ โดยไม่มีชายรู้เดียงสาอยู่ด้วย
⚖️ระดับอาบัติ
แสดงธรรมแก่หญิงเกิน ๕-๖ คำ โดยไม่มีชายรู้เดียงสาอยู่ด้วยปาจิตตีย์
มีชายรู้เดียงสาอยู่ด้วย / ไม่ถึง ๖ คำ / ผู้ฟังขอให้สอนเฉพาะเรื่องไม่ต้องอาบัติ
PAC-08
8. ภูตาโรจน
Bhūtārocana — บอกคุณวิเศษที่มีจริงแก่คฤหัสถ์
📌สาระสำคัญ
ภิกษุบอกคุณวิเศษ (ฌาน สมาบัติ มรรค ผล) ที่ตนมีจริงแก่ผู้ที่ยังไม่ได้อุปสมบท
⚖️ระดับอาบัติ
บอกคุณวิเศษที่ตนมีจริง (ฌาน-มรรค-ผล) แก่อนุปสัมบันปาจิตตีย์
ไม่มีจริง แต่อวด — เข้าข่ายปาราชิก ๔ (อุตตริมนุสสธรรม)ปาราชิก (ข้อ ๔)
บอกเพื่อนภิกษุผู้อุปสมบทแล้วไม่ต้องอาบัติ
PAC-09
9. ทุฏฐุลลาโรจน
Duṭṭhullārocana — บอกอาบัติหนักของภิกษุให้คฤหัสถ์ฟัง
📌สาระสำคัญ
ภิกษุบอกอาบัติหนัก (ปาราชิก สังฆาทิเสส) ของภิกษุอื่น ให้ผู้ยังไม่ได้อุปสมบทฟัง
⚖️ระดับอาบัติ
บอกอาบัติหนัก (ปาราชิก/สังฆาทิเสส) ของภิกษุอื่นแก่อนุปสัมบันปาจิตตีย์
สงฆ์สมมติให้บอกต่อสาธารณะ / บอกภิกษุผู้ใหญ่/อุปัชฌาย์ไม่ต้องอาบัติ
PAC-10
10. ปฐวีขณน
Pathavīkhaṇana — ขุดดินด้วยตนเอง หรือสั่งให้ขุด
📌สาระสำคัญ
ภิกษุขุดดินเอง หรือสั่งให้ผู้อื่นขุดดิน (ดินเป็นชีวิตในความเชื่อของสมัยนั้น)
⚖️ระดับอาบัติ
ขุดดินเอง/สั่งให้ผู้อื่นขุดปาจิตตีย์
พูดเลียบเคียงว่า "นี่ต้องมีหลุม" ให้คนเข้าใจว่าต้องขุดทุกกฏ
ขุดปูน/ทราย/ดินเผา-หิน (ไม่ใช่ดินธรรมดา) / ให้คฤหัสถ์จัดการไม่ต้องอาบัติ
ภูตคามวรรค · ๑๑–๒๐
ว่าด้วยต้นไม้ ที่นอน เสนาสนะสงฆ์
PAC-11
11. ภูตคาม
Bhūtagāma — ทำลายต้นไม้/พืช
📌สาระสำคัญ
ภิกษุตัด ทำลาย หรือสั่งให้ตัดต้นไม้ ใบ ผล ดอก ของพืช
⚖️ระดับอาบัติ
ตัด/ทำลายต้นไม้-ผล-ดอก ของพืชที่ยังมีชีวิตปาจิตตีย์
ทำลายส่วนของพืชที่ตายแล้ว (กิ่งแห้งฯ)ทุกกฏ
ให้คฤหัสถ์ตัดเอง (เพื่อเอาไม้ทำกุฏิ)ไม่ต้องอาบัติ
PAC-12
12. อัญญวาท
Aññavāda — พูดกลับไปกลับมาในการพิจารณา
📌สาระสำคัญ
ภิกษุถูกสงฆ์ถามเรื่องอาบัติ แล้วพูดเลี่ยง/กลับคำ/อ้างเรื่องอื่น
⚖️ระดับอาบัติ
ถูกสงฆ์ถามเรื่องอาบัติ แล้วพูดเลี่ยง/กลับคำ/อ้างเรื่องอื่นปาจิตตีย์
ตอบตรง / จำเหตุการณ์ไม่ได้จริงไม่ต้องอาบัติ
PAC-13
13. อุชฌาปน
Ujjhāpana — ติเตียนการตัดสินของสงฆ์
📌สาระสำคัญ
ภิกษุติเตียน/เพ่งโทษการลงโทษที่สงฆ์ทำไปโดยชอบธรรม
⚖️ระดับอาบัติ
ติเตียน/เพ่งโทษการตัดสินของสงฆ์ที่ชอบธรรมปาจิตตีย์
ทักท้วงในที่ประชุมโดยสุจริตไม่ต้องอาบัติ
PAC-14
14. ปฐมเสนาสน
Paṭhamasenāsana — ปูที่นอนแล้วไม่เก็บ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุปูที่นอนของสงฆ์ในที่แจ้ง แล้วออกไปโดยไม่เก็บและไม่สั่งใครเก็บ
⚖️ระดับอาบัติ
ปูที่นอนของสงฆ์ในที่แจ้ง แล้วออกไปไม่เก็บ-ไม่สั่งใครเก็บปาจิตตีย์
มีเหตุฉุกเฉิน / สั่งภิกษุอื่นช่วยเก็บ / กลับมาเก็บทันไม่ต้องอาบัติ
PAC-15
15. ทุติยเสนาสน
Dutiyasenāsana — ปูที่นอนในกุฏิ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุปูที่นอนในกุฏิสงฆ์ แล้วออกไปโดยไม่เก็บ
⚖️ระดับอาบัติ
ปูที่นอนในกุฏิสงฆ์ แล้วออกไปไม่เก็บปาจิตตีย์
มีภิกษุอื่นใช้ต่อ / สั่งเก็บ / กลับมาเก็บทันไม่ต้องอาบัติ
PAC-16
16. อนูปขัชช
Anupakhajja — บังคับเข้านอนที่ของภิกษุอื่น
📌สาระสำคัญ
ภิกษุบังคับเข้าไปนอนในเสนาสนะของภิกษุอื่น เพื่อให้เขารำคาญจนออกไป
⚖️ระดับอาบัติ
บังคับเข้านอนในเสนาสนะของภิกษุอื่น เพื่อให้เขารำคาญออกไปปาจิตตีย์
เขายินยอม / เสนาสนะว่าง / อาพาธไม่ต้องอาบัติ
PAC-17
17. นิกกัฑฒน
Nikkaḍḍhana — ฉุดภิกษุออกจากเสนาสนะ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุฉุดภิกษุอื่นออกจากเสนาสนะของสงฆ์ เพราะโกรธ
⚖️ระดับอาบัติ
ฉุด/ไล่ภิกษุอื่นออกจากเสนาสนะของสงฆ์ด้วยโกรธปาจิตตีย์
ไล่ผู้ไม่มีศีล/อลัชชี ออกโดยชอบธรรมไม่ต้องอาบัติ
PAC-18
18. เวหาสกุฏี
Vehāsakuṭi — นั่งบนเตียงชั้นสอง
📌สาระสำคัญ
ภิกษุนั่งหรือนอนบนเตียงชั้นสอง (ที่ไม่มั่นคง) ในกุฏิหลายชั้น
⚖️ระดับอาบัติ
นั่ง/นอนบนเตียงชั้นสองในกุฏิที่สูง (ไม่มั่นคง)ปาจิตตีย์
เตียงมั่นคง / กุฏิชั้นเดียวไม่ต้องอาบัติ
PAC-19
19. มหัลลกวิหาร
Mahallakavihāra — พอกผนังเกินกำหนด
📌สาระสำคัญ
ภิกษุสร้างวิหารใหญ่ พอกผนังด้วยปูน/ฉาบเกิน ๒–๓ ชั้นเพื่อป้องกันฝน
⚖️ระดับอาบัติ
พอกผนังกุฏิใหญ่ด้วยปูน/ฉาบ เกิน ๒-๓ ชั้นเพื่อกันฝนปาจิตตีย์
ฉาบเพียง ๒-๓ ชั้นตามกำหนดไม่ต้องอาบัติ
PAC-20
20. สัปปาณก
Sappāṇaka — เอาน้ำมีสัตว์รดดิน/หญ้า
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรู้ว่าน้ำมีสัตว์อยู่ แล้วใช้น้ำนั้นรดหญ้าหรือดิน (ทำให้สัตว์ตาย)
⚖️ระดับอาบัติ
รู้ว่าน้ำมีสัตว์ แล้วรดหญ้า/ดินเหนียว (สัตว์ตาย)ปาจิตตีย์
ไม่รู้ว่ามีสัตว์ / กรองน้ำแล้วไม่ต้องอาบัติ
โอวาทวรรค · ๒๑–๓๐
ว่าด้วยการเกี่ยวข้องกับภิกษุณี
PAC-21
21. โอวาท
Ovāda — สอนภิกษุณีโดยไม่ได้รับสมมุติ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุไม่ได้รับมอบหมายจากสงฆ์ แล้วไปสอนภิกษุณี
⚖️ระดับอาบัติ
ไม่ได้รับสมมุติจากสงฆ์ แล้วไปสอนภิกษุณีปาจิตตีย์
ได้รับสมมุติ / สอนเพียงอรรถ-ธรรม-พระสูตร (ไม่ใช่ปาติโมกข์)ไม่ต้องอาบัติ
PAC-22
22. อัตถังคต
Atthaṅgata — สอนภิกษุณีเวลาหลังพระอาทิตย์ตก
📌สาระสำคัญ
ภิกษุสอนภิกษุณีหลังอาทิตย์ตก
⚖️ระดับอาบัติ
แม้ได้รับสมมุติแล้ว ก็สอนภิกษุณีหลังพระอาทิตย์ตกปาจิตตีย์
สอนก่อนอาทิตย์ตกไม่ต้องอาบัติ
PAC-23
23. ภิกขุนุปัสสย
Bhikkhunupassaya — ไปสอนที่สำนักภิกษุณี
📌สาระสำคัญ
ภิกษุไปยังที่อยู่ของภิกษุณีเพื่อสอน โดยไม่มีเหตุสมควร
⚖️ระดับอาบัติ
ไปยังสำนักภิกษุณีเพื่อสอน โดยไม่มีเหตุสมควรปาจิตตีย์
ภิกษุณีอาพาธจนมาไม่ได้ / มีเหตุสมควร / เดินทางผ่านไม่ต้องอาบัติ
PAC-24
24. อามิส
Āmisa — กล่าวติว่าพระสอนเพื่อลาภ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุกล่าวติเตียนพระที่สอนภิกษุณีว่า "สอนเพื่อหวังลาภ"
⚖️ระดับอาบัติ
กล่าวติเตียนพระที่สอนภิกษุณีว่า "หวังลาภ"ปาจิตตีย์
ติเตียนเพราะเห็นความผิดจริง ไม่ใช่จำเพาะเจาะจงสงฆ์สมมติไม่ต้องอาบัติ
PAC-25
25. จีวรทาน
Cīvaradāna — ให้จีวรแก่ภิกษุณีมิใช่ญาติ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุให้จีวรแก่ภิกษุณีมิใช่ญาติ (นอกจากการแลก)
⚖️ระดับอาบัติ
ให้จีวรแก่ภิกษุณีมิใช่ญาติปาจิตตีย์
แลกจีวรกัน / ให้ภิกษุณีเป็นญาติไม่ต้องอาบัติ
PAC-26
26. จีวรสิพพน
Cīvarasibbana — เย็บจีวรให้ภิกษุณีมิใช่ญาติ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเย็บหรือสั่งเย็บจีวรให้ภิกษุณีมิใช่ญาติ
⚖️ระดับอาบัติ
เย็บ/สั่งเย็บจีวรให้ภิกษุณีมิใช่ญาติปาจิตตีย์
เย็บให้ภิกษุณีเป็นญาติ / เย็บของอื่น (มิใช่จีวร)ไม่ต้องอาบัติ
PAC-27
27. สังวิธาน
Saṃvidhāna — เดินทางไกลร่วมกับภิกษุณี
📌สาระสำคัญ
ภิกษุนัดเดินทางร่วมกับภิกษุณี (เกินระยะหมู่บ้าน) โดยไม่มีเหตุจำเป็น
⚖️ระดับอาบัติ
นัดเดินทางไกลกับภิกษุณี (เกินระยะหมู่บ้าน) โดยไม่จำเป็นปาจิตตีย์
เดินทางร่วมเพราะกลัวภัย / มีคณะใหญ่ไม่ต้องอาบัติ
PAC-28
28. นาวาภิรุหน
Nāvābhiruhana — ขึ้นเรือลำเดียวกับภิกษุณี
📌สาระสำคัญ
ภิกษุนัดขึ้นเรือลำเดียวกับภิกษุณี (เกินทางข้ามฟาก)
⚖️ระดับอาบัติ
นัดขึ้นเรือร่วมกับภิกษุณี เกินข้ามฟากปาจิตตีย์
ข้ามฟากเท่านั้น / ไม่ได้นัดไม่ต้องอาบัติ
PAC-29
29. ปริปาจิต
Paripācita — ฉันอาหารที่ภิกษุณีชักมาให้
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรู้ว่าอาหารนั้นเป็นของที่ภิกษุณีได้มาเพราะเธอชวนคฤหัสถ์ถวาย แล้วฉัน
⚖️ระดับอาบัติ
ฉันอาหารที่ภิกษุณีชวนคฤหัสถ์ถวายให้ตนปาจิตตีย์
ไม่รู้ว่าภิกษุณีเป็นผู้ชวน / คฤหัสถ์ถวายด้วยศรัทธาเองไม่ต้องอาบัติ
PAC-30
30. รโหนิสัชช
Rahonisajja — นั่งในที่ลับกับภิกษุณี
📌สาระสำคัญ
ภิกษุนั่งสองต่อสองกับภิกษุณีในที่ลับ (คนเดียวต่อคนเดียว)
⚖️ระดับอาบัติ
นั่งสองต่อสองกับภิกษุณีในที่ลับปาจิตตีย์
มีบุคคลรู้เดียงสาอยู่ด้วย / นั่งในที่เปิดโล่งไม่ต้องอาบัติ
โภชนวรรค · ๓๑–๔๐
ว่าด้วยอาหารและการฉัน
PAC-31
31. อาวสถปิณฑ
Āvasathapiṇḍa — ฉันของที่เขาจัดให้ฉันเฉพาะ เกินกำหนด
📌สาระสำคัญ
ภิกษุฉันอาหารที่คฤหัสถ์จัดไว้เฉพาะ (ที่พักคนเดินทาง) เกิน ๑ มื้อ
⚖️ระดับอาบัติ
ฉันอาหารที่ที่พักคนเดินทาง (อาวสถปิณฑ) เกิน ๑ มื้อปาจิตตีย์
อาพาธ / ฉันเพียง ๑ มื้อตามกำหนดไม่ต้องอาบัติ
PAC-32
32. คณโภชน
Gaṇabhojana — ฉันเป็นหมู่ (๔ รูปขึ้นไป)
📌สาระสำคัญ
ภิกษุ ๔ รูปขึ้นไปรวมตัวกันไปรับอาหารที่เขานิมนต์ไว้เฉพาะเป็นหมู่ (ยกเว้นมีเหตุ ๗ ประการ)
⚖️ระดับอาบัติ
ภิกษุ ≥ ๔ รูปไปรับอาหารที่เขานิมนต์เป็นหมู่ปาจิตตีย์
ในสมัย ๗ ข้อ (อาพาธ, จีวรกาล, ทำกาล, เดินทาง, ขึ้นเรือ, มหาสมัย, สมณภัตต์)ไม่ต้องอาบัติ
PAC-33
33. ปรัมปรโภชน
Paramparabhojana — ฉันต่อเนื่องจากที่ถูกนิมนต์
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรับนิมนต์ที่หนึ่งแล้ว ไปฉันที่อื่นก่อนถึงกำหนด
⚖️ระดับอาบัติ
รับนิมนต์ที่หนึ่งแล้ว ไปฉันที่อื่นก่อนกำหนด (ฉันซ้อน)ปาจิตตีย์
อาพาธ / ในคิมหันต์จีวรกาล / ทำจีวร / มีเหตุสมควรไม่ต้องอาบัติ
PAC-34
34. กาณมาตา
Kāṇamātā — รับบิณฑบาตเกิน ๓ บาตร
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรับของถวายเป็นขนม (จากคฤหัสถ์ผู้ต้องการถวายเพียง ๒ บาตร) เกิน ๓ บาตร
⚖️ระดับอาบัติ
รับของกิน/ขนมจากคฤหัสถ์เกิน ๓ บาตรปาจิตตีย์
รับไม่เกิน ๓ บาตรไม่ต้องอาบัติ
PAC-35
35. ปฐมปวารณา
Paṭhamapavāraṇā — ฉันหลังห้ามเองแล้ว
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเสร็จการฉันแล้ว (ลุกจากอาสนะ/ห้ามตนเอง) แล้วฉันต่ออีก
⚖️ระดับอาบัติ
เสร็จการฉัน (ห้ามเอง) แล้ว ฉันต่ออีกปาจิตตีย์
ฉันอาหารที่เป็นเดนของภิกษุอาพาธ / ของที่เหลือจากเดนภิกษุอาพาธไม่ต้องอาบัติ
PAC-36
36. ทุติยปวารณา
Dutiyapavāraṇā — ชวนภิกษุอื่นให้ฉันผิดวินัย
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเสนออาหารให้ภิกษุอื่นหลังจากเขาห้ามฉันแล้ว เพื่อให้เขาผิด
⚖️ระดับอาบัติ
เสนออาหารให้ภิกษุอื่นหลังจากเขาห้ามฉันแล้ว เพื่อให้ผิดปาจิตตีย์
บอกเหตุว่าเป็นของเดนไม่ต้องอาบัติ
PAC-37
37. วิกาลโภชน
Vikālabhojana — ฉันอาหารหลังเที่ยง
📌สาระสำคัญ
ภิกษุฉันอาหาร (ของเคี้ยว ของฉัน) หลังจากเที่ยงวันเป็นต้นไปจนถึงอรุณใหม่
⚖️ระดับอาบัติ
ฉันของเคี้ยว/ของฉัน หลังเที่ยง ถึงรุ่งอรุณใหม่ปาจิตตีย์
ฉันยา-น้ำที่ขบฉันได้ในเวลาใด ๆ / ไม่ทันเวลาเที่ยงไม่ต้องอาบัติ
PAC-38
38. สันนิธิการก
Sannidhikāraka — เก็บอาหารค้างคืนแล้วฉัน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเก็บอาหารที่รับมาวันนี้ ค้างคืนแล้วนำมาฉันวันรุ่งขึ้น
⚖️ระดับอาบัติ
เก็บอาหารที่รับวันนี้ ค้างคืนแล้วฉันวันรุ่งปาจิตตีย์
ฉันภายในวันเดียวกัน / ให้สละก่อนรุ่งใหม่ไม่ต้องอาบัติ
PAC-39
39. ปณีตโภชน
Paṇītabhojana — ขอของประณีตโดยไม่ป่วย
📌สาระสำคัญ
ภิกษุสุขภาพดี แต่ขอของประณีต (เนย นม น้ำมัน ปลา เนื้อ ฯลฯ) จากคฤหัสถ์มิใช่ญาติ/มิได้ปวารณา
⚖️ระดับอาบัติ
ภิกษุสุขภาพดี ขอของประณีต (เนย-นม-น้ำมัน-ปลา-เนื้อ ฯลฯ)ปาจิตตีย์
อาพาธ / ได้มาจากญาติ-ผู้ปวารณา / ขอเพื่อผู้อื่นไม่ต้องอาบัติ
PAC-40
40. ทันตโปน
Dantapona — นำอาหารเข้าปากโดยไม่ได้ประเคน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุหยิบอาหารใส่ปากโดยที่ยังไม่ได้มีใครประเคน (ยกเว้นน้ำและไม้สีฟัน)
⚖️ระดับอาบัติ
หยิบอาหารใส่ปากโดยที่ยังไม่ได้ประเคนปาจิตตีย์
น้ำ, ไม้สีฟัน, หยิบตามที่ปวารณาไว้แล้วไม่ต้องอาบัติ
อเจลกวรรค · ๔๑–๕๐
ว่าด้วยนักบวชนอกศาสนา การคบหญิง การดูกองทัพ
PAC-41
41. อเจลก
Acelaka — ให้ของกินแก่นักบวชนอกศาสนา
📌สาระสำคัญ
ภิกษุให้ของเคี้ยว/ของฉันกับนักบวชเปลือย (อเจลก) หรือนักบวชนอกศาสนาด้วยมือตนเอง
⚖️ระดับอาบัติ
ให้ของเคี้ยว/ของฉันแก่นักบวชเปลือย (อเจลก) / นอกศาสนาด้วยมือเองปาจิตตีย์
ให้ผ่านสิ่งกลาง (วางไว้ให้เขาหยิบเอง)ไม่ต้องอาบัติ
PAC-42
42. อุยโยชน
Uyyojana — ส่งภิกษุอื่นไป
📌สาระสำคัญ
ภิกษุชวนภิกษุอื่นไปบิณฑบาต แล้วส่งกลับโดยไม่แบ่งอาหาร เพื่อทำความผิดกับหญิง
⚖️ระดับอาบัติ
ชวนภิกษุอื่นไปบิณฑบาต แล้วส่งกลับ ไม่แบ่งอาหาร เพื่อทำผิดกับหญิงปาจิตตีย์
มีเหตุสมควร / ส่งกลับไม่ได้เจตนาเลวไม่ต้องอาบัติ
PAC-43
43. สโภชน
Sabhojana — นั่งในที่ลับเรือนของคู่สามีภรรยา
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเข้าไปนั่งในห้องลับในเรือนที่มีคู่สามีภรรยาอาศัยอยู่ (ส่วนของหญิง)
⚖️ระดับอาบัติ
นั่งในห้องลับ เรือนคู่สามีภรรยา (ส่วนหญิง)ปาจิตตีย์
มีคนอื่นอยู่ด้วย / ยืนไม่นั่งไม่ต้องอาบัติ
PAC-44
44. รโหนิสัชช
Rahonisajja — นั่งสองต่อสองกับหญิงที่ลับตา
📌สาระสำคัญ
ภิกษุนั่งสองต่อสองกับหญิงในที่ลับตา (ไม่มีชายรู้เดียงสาอยู่ด้วย)
⚖️ระดับอาบัติ
นั่งสองต่อสองกับหญิง ในที่ลับตาปาจิตตีย์
มีชายรู้เดียงสาอยู่ด้วยไม่ต้องอาบัติ
PAC-45
45. ปฐมปวาริต
Paṭhamapavārita — นั่งสองต่อสองกับหญิงที่ลับหู
📌สาระสำคัญ
ภิกษุนั่งสองต่อสองกับหญิงในที่ลับหู (ไม่มีชายรู้เดียงสา)
⚖️ระดับอาบัติ
นั่งสองต่อสองกับหญิง ในที่ลับหูปาจิตตีย์
มีชายรู้เดียงสาอยู่ด้วยไม่ต้องอาบัติ
PAC-46
46. จาริตต
Cāritta — เข้าบ้านตระกูลในเวลาฉัน โดยไม่บอกลา
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรับนิมนต์ฉันแล้ว เข้าบ้านตระกูลอื่นในเวลาฉัน โดยไม่บอกลาภิกษุที่รู้
⚖️ระดับอาบัติ
รับนิมนต์แล้ว เข้าบ้านอื่นในเวลาฉัน ไม่บอกลาภิกษุอื่นปาจิตตีย์
บอกลาแล้ว / เป็นเหตุจำเป็น / ไม่มีภิกษุอื่นในที่นั้นไม่ต้องอาบัติ
PAC-47
47. มหานาม
Mahānāma — รับของปวารณาเกิน ๔ เดือน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรับของปวารณา (เภสัช) เกิน ๔ เดือน โดยไม่ขอขยายเวลา
⚖️ระดับอาบัติ
รับของปวารณา (เภสัช) เกิน ๔ เดือนปาจิตตีย์
ปวารณาอีกต่อ / เจ้าของถวายใหม่ไม่ต้องอาบัติ
PAC-48
48. อุยยุตตเสนา
Uyyuttasenā — ไปดูกองทัพ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุไปดูกองทัพจัดทัพ โดยไม่มีเหตุสมควร
⚖️ระดับอาบัติ
ไปดูกองทัพจัดทัพโดยไม่มีเหตุสมควรปาจิตตีย์
มีเหตุจำเป็น / ผ่านทางไม่ต้องอาบัติ
PAC-49
49. เสนาวาส
Senāvāsa — พักอยู่ในกองทัพเกิน ๓ คืน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุพักค้างในกองทัพ (ถึงมีเหตุต้องไป) เกิน ๒–๓ คืน
⚖️ระดับอาบัติ
พักในกองทัพ (มีเหตุต้องไป) เกิน ๓ คืนปาจิตตีย์
พักไม่เกิน ๓ คืนไม่ต้องอาบัติ
PAC-50
50. อุยโยธิก
Uyyodhika — ไปดูการรบซ้อม
📌สาระสำคัญ
ภิกษุไปดูการซ้อมรบ (ยุทธภูมิ ขบวนทัพเข้ารบ)
⚖️ระดับอาบัติ
ไปดูการซ้อมรบ / ยุทธภูมิปาจิตตีย์
ผ่านทางไม่ต้องอาบัติ
สุราปานวรรค · ๕๑–๖๐
ว่าด้วยความประพฤติเกเร — สุรา เล่นน้ำ ซ่อนของ ฯลฯ
PAC-51
51. สุราปาน
Surāpāna — ดื่มสุราและเมรัย
📌สาระสำคัญ
ภิกษุดื่มสุราหรือของมึนเมา แม้เพียงปลายหญ้า
⚖️ระดับอาบัติ
ดื่มสุรา/เมรัย แม้เพียงปลายหญ้าปาจิตตีย์
ดื่มโดยไม่รู้ว่าเป็นสุรา / ในเภสัชที่ต้มผสมไม่ต้องอาบัติ
PAC-52
52. อังคุลีปโตทก
Aṅgulipatodaka — จี้/จั๊กจี้
📌สาระสำคัญ
ภิกษุจี้หรือจั๊กจี้ภิกษุอื่นด้วยนิ้วมือ
⚖️ระดับอาบัติ
จี้/จั๊กจี้ภิกษุอื่นด้วยนิ้วมือปาจิตตีย์
แตะเพื่อสะกิดเตือน ไม่ได้หยอกไม่ต้องอาบัติ
PAC-53
53. หสธัมม
Hassadhamma — เล่นน้ำ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเล่นน้ำ (ตักสาดกัน, ดำน้ำหยอกเล่น)
⚖️ระดับอาบัติ
เล่นน้ำ (ตักสาด, ดำเล่น)ปาจิตตีย์
อาบน้ำตามปกติไม่ต้องอาบัติ
PAC-54
54. อนาทริย
Anādariya — ไม่เชื่อฟังผู้เตือนสอน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุแสดงความไม่เอื้อเฟื้อต่อผู้เตือนสอนเรื่องวินัย
⚖️ระดับอาบัติ
แสดงความไม่เอื้อเฟื้อต่อผู้เตือนสอนเรื่องวินัยปาจิตตีย์
ฟังและยอมรับไม่ต้องอาบัติ
PAC-55
55. ภิงสาปน
Bhiṃsāpana — ทำให้ภิกษุอื่นกลัว
📌สาระสำคัญ
ภิกษุแกล้งทำเสียง/อุบายให้ภิกษุอื่นตกใจกลัว
⚖️ระดับอาบัติ
ทำเสียง/อุบายให้ภิกษุอื่นตกใจกลัว (เช่นซ่อนแล้วโผล่ออกมา)ปาจิตตีย์
มิได้ตั้งใจให้กลัวไม่ต้องอาบัติ
PAC-56
56. โชติก
Jotika — ก่อไฟผิง
📌สาระสำคัญ
ภิกษุก่อไฟผิงกายของตน (หรือสั่งให้ก่อ) ในที่โล่ง (ยกเว้นมีเหตุเช่น อาพาธ)
⚖️ระดับอาบัติ
ก่อไฟผิงกาย / สั่งก่อ ในที่โล่งปาจิตตีย์
อาพาธ / มีเหตุสมควร (ต้ม ย่าง ไล่สัตว์)ไม่ต้องอาบัติ
PAC-57
57. นหาน
Nahāna — อาบน้ำก่อนกึ่งเดือน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุอาบน้ำในเขตมัชฌิมประเทศ ก่อนครบกึ่งเดือน (อาบครั้งก่อนแล้ว ๑๕ วัน) (ยกเว้น เขตร้อน อาพาธ ใกล้เวลาจะเดินทาง)
⚖️ระดับอาบัติ
อาบน้ำก่อนครบกึ่งเดือน (๑๕ วัน) ในเขตมัชฌิมประเทศปาจิตตีย์
เขตร้อนใน ๒.๕ เดือนท้ายร้อน + เดือนแรกฝน / อาพาธ / ทำงานหนัก / เดินทาง / ลมฝนพัดไม่ต้องอาบัติ
PAC-58
58. ทุพพัณณกรณ
Dubbaṇṇakaraṇa — ไม่ทำเครื่องหมายจีวรใหม่
📌สาระสำคัญ
ภิกษุไม่ทำเครื่องหมาย (จุดสี) ที่จีวรใหม่ก่อนใช้
⚖️ระดับอาบัติ
ไม่ทำเครื่องหมาย (จุดสี) ที่จีวรใหม่ก่อนใช้ปาจิตตีย์
ทำเครื่องหมายแล้ว / จีวรเก่า / ของผู้อื่นไม่ต้องอาบัติ
PAC-59
59. วิกัปปน
Vikappana — ใช้ของที่วิกัปโดยไม่ถอน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเอาของที่วิกัปไว้กับภิกษุอื่นมาใช้ โดยไม่ถอนวิกัปก่อน
⚖️ระดับอาบัติ
เอาของที่วิกัปไว้กับภิกษุอื่นมาใช้ โดยไม่ถอนวิกัปก่อนปาจิตตีย์
ถอนวิกัปแล้วจึงใช้ / ภิกษุอื่นอนุญาตไม่ต้องอาบัติ
PAC-60
60. อปนิธาน
Apanidhāna — ซ่อนของภิกษุอื่นเล่น
📌สาระสำคัญ
ภิกษุซ่อนบาตร จีวร หรือบริขารของภิกษุอื่น เพื่อเล่นหยอก
⚖️ระดับอาบัติ
ซ่อนบาตร-จีวร-บริขาร ของภิกษุอื่นเพื่อเล่นปาจิตตีย์
เก็บเพื่อรักษา / เก็บของที่เกลื่อนไม่ต้องอาบัติ
สัปปาณกวรรค · ๖๑–๗๐
ว่าด้วยสัตว์มีชีวิต อธิกรณ์ ทิฏฐิผิด
PAC-61
61. สัปปาณก
Sappāṇaka — ฆ่าสัตว์
📌สาระสำคัญ
ภิกษุจงใจฆ่าสัตว์ดิรัจฉาน (ต่างจากปาราชิก ๓ ตรงที่ไม่ใช่มนุษย์)
⚖️ระดับอาบัติ
จงใจฆ่าสัตว์ดิรัจฉานปาจิตตีย์
ไม่เจตนา / ไม่รู้ว่ามีสัตว์ไม่ต้องอาบัติ
PAC-62
62. สัปปาณโกทก
Sappāṇakaudaka — ใช้น้ำรู้ว่ามีสัตว์
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรู้ว่าน้ำมีสัตว์อยู่ แล้วใช้น้ำนั้นโดยรู้ว่าสัตว์จะตาย
⚖️ระดับอาบัติ
ใช้น้ำรู้ว่ามีสัตว์ โดยรู้ว่าสัตว์จะตายปาจิตตีย์
ไม่รู้ว่ามีสัตว์ / กรองน้ำก่อนใช้ไม่ต้องอาบัติ
PAC-63
63. อุกโกฏน
Ukkoṭana — รื้อฟื้นคดีที่ตัดสินแล้ว
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรู้ว่าสงฆ์ตัดสินอธิกรณ์เสร็จแล้ว แต่รื้อฟื้นให้พิจารณาใหม่
⚖️ระดับอาบัติ
รื้อฟื้นอธิกรณ์ที่สงฆ์ตัดสินแล้วให้พิจารณาใหม่ปาจิตตีย์
ค้นพบพยานใหม่สำคัญ / สงฆ์เห็นชอบให้รื้อไม่ต้องอาบัติ
PAC-64
64. ทุฏฐุลล
Duṭṭhulla — ปิดอาบัติหนักของภิกษุอื่น
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรู้ว่าภิกษุอื่นต้องอาบัติชั่วหยาบ แล้วปกปิดไว้
⚖️ระดับอาบัติ
รู้ว่าภิกษุอื่นต้องอาบัติชั่วหยาบ แล้วปกปิดไว้ปาจิตตีย์
ไม่รู้ / อยู่ในกระบวนพิจารณาไม่ต้องอาบัติ
PAC-65
65. อูนวีสติวัสส
Ūnavīsativassa — บวชให้ผู้อายุยังไม่ครบ ๒๐
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรู้ว่าผู้ขอบวชอายุยังไม่ครบ ๒๐ ปี แล้วบวชให้
⚖️ระดับอาบัติ
บวชให้ผู้ขอบวชที่รู้ว่าอายุไม่ครบ ๒๐ ปีปาจิตตีย์
ไม่รู้อายุจริง / สงสัยแล้วตรวจ แล้วปรากฏว่าครบจริงไม่ต้องอาบัติ
PAC-66
66. เถยยสัตถ
Theyyasattha — เดินทางร่วมกับขบวนโจร
📌สาระสำคัญ
ภิกษุนัดเดินทางร่วมกับขบวน (โจร/ลักลอบข้ามแดน/ผู้ค้าของผิดกฎหมาย)
⚖️ระดับอาบัติ
นัดเดินทางร่วมกับขบวนโจร/ลักลอบ ข้ามแดนปาจิตตีย์
ไม่รู้ว่าเป็นขบวนผิดกฎหมาย / ไปด้วยเหตุจำเป็นไม่ต้องอาบัติ
PAC-67
67. สังวิธาน
Saṃvidhāna — นัดเดินทางไกลกับหญิง
📌สาระสำคัญ
ภิกษุนัดเดินทางระยะไกล (เกิน ๑ หมู่บ้าน) ร่วมกับหญิงสองต่อสอง
⚖️ระดับอาบัติ
นัดเดินทางไกล (เกินหมู่บ้าน) กับหญิงสองต่อสองปาจิตตีย์
มีคณะใหญ่ / ไม่ได้นัด / จำเป็นเพราะภัยไม่ต้องอาบัติ
PAC-68
68. อริฏฐ
Ariṭṭha — ไม่สละทิฏฐิผิดเรื่องกาม
📌สาระสำคัญ
ภิกษุถือทิฏฐิผิด "กามไม่เป็นอันตราย" ถูกสวดสมนุภาส ๓ ครั้งยังไม่สละ (หนักขึ้นถ้าไม่สละก็ถูกอุกเขปนียกรรม)
⚖️ระดับอาบัติ
ถือทิฏฐิผิด "กามไม่เป็นอันตราย" ถูกสมนุภาส ๓ ครั้งยังไม่สละปาจิตตีย์
สละทิฏฐิก่อนครบ ๓ ครั้งไม่ต้องอาบัติ
PAC-69
69. อุกขิตตสัมภว
Ukkhittasambhoga — คลุกคลีกับภิกษุถูกขับ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรู้ว่าเพื่อนภิกษุถูกอุกเขปนียกรรม (ขับออกจากสงฆ์ชั่วคราว) แล้วยังร่วมกิจกรรม/ฉัน/นอนด้วย
⚖️ระดับอาบัติ
คลุกคลี/ฉัน/นอนร่วมกับภิกษุที่ถูกอุกเขปนียกรรมปาจิตตีย์
ไม่รู้ / สงฆ์ยกเลิกกรรมนั้นแล้วไม่ต้องอาบัติ
PAC-70
70. กัณฑก
Kaṇḍaka — รับสามเณรผู้ถือทิฏฐิผิด
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรับสามเณรที่ถือทิฏฐิผิดเรื่องกาม (เช่นเดียวกับข้อ ๖๘) ไว้เลี้ยงดู
⚖️ระดับอาบัติ
รับสามเณรถือทิฏฐิผิด (เช่นเดียวกับข้อ ๖๘) ไว้เลี้ยงปาจิตตีย์
ไม่รู้ว่าเขาถือทิฏฐิผิดไม่ต้องอาบัติ
สหธรรมิกวรรค · ๗๑–๘๒
ว่าด้วยความประพฤติระหว่างภิกษุด้วยกัน
PAC-71
71. สหธรรมิก
Sahadhammika — ไม่เชื่อคำเตือนในวินัย
📌สาระสำคัญ
ภิกษุถูกเตือนเรื่องวินัย แล้วกล่าวว่า "ยังไม่ถามท่านผู้รู้ก่อน จะไม่ศึกษา"
⚖️ระดับอาบัติ
กล่าวว่า "ยังไม่ศึกษาจะไม่ถามผู้รู้ก่อน" ในเวลาถูกเตือนปาจิตตีย์
ถามโดยประสงค์จะศึกษาจริงไม่ต้องอาบัติ
PAC-72
72. วิเลขน
Vilekhana — ติเตียนพระวินัย
📌สาระสำคัญ
ภิกษุติเตียนการบัญญัติสิกขาบทของพระพุทธเจ้า ว่า "ลำบากยุ่งยากเกินไป"
⚖️ระดับอาบัติ
ติเตียนว่าพระวินัยลำบากเกินไปปาจิตตีย์
ติเตียนข้อวินิจฉัยเฉพาะ ไม่ได้ติการบัญญัติไม่ต้องอาบัติ
PAC-73
73. โมหน
Mohana — แสร้งไม่รู้ปาฏิโมกข์
📌สาระสำคัญ
ภิกษุฟังปาฏิโมกข์บ่อยครั้งแล้ว แต่แสร้งอ้างว่าไม่รู้ เพื่อเลี่ยงอาบัติ
⚖️ระดับอาบัติ
ฟังปาฏิโมกข์บ่อยครั้ง แสร้งอ้างว่าไม่รู้ เพื่อเลี่ยงอาบัติปาจิตตีย์
ยังไม่เคยฟังจริง ๆไม่ต้องอาบัติ
PAC-74
74. ปหาร
Pahāra — ตีภิกษุอื่น
📌สาระสำคัญ
ภิกษุตี (ใช้มือหรือของแทน) ภิกษุอื่นด้วยโกรธ
⚖️ระดับอาบัติ
ตีภิกษุอื่นด้วยมือ/ของแทน ด้วยโกรธปาจิตตีย์
ปัดป้องตัวเพราะถูกทำร้าย / ไม่เจตนาไม่ต้องอาบัติ
PAC-75
75. อุคคฤห
Talasattika — เงื้อมือจะตี
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเงื้อมือ/ยกอาวุธขึ้นจะตีภิกษุอื่น (แม้ยังไม่ได้ตี)
⚖️ระดับอาบัติ
เงื้อมือ/ยกอาวุธจะตีภิกษุอื่น (แม้ยังไม่ตี)ปาจิตตีย์
ทำท่าปกป้อง / แสดงโดยไม่มีเจตนาทำร้ายไม่ต้องอาบัติ
PAC-76
76. อมูล
Amūlaka — โจทสังฆาทิเสสไม่มีมูล
📌สาระสำคัญ
ภิกษุโจทภิกษุอื่นด้วยสังฆาทิเสส โดยไม่มีมูล (คล้ายปาราชิก ๘ แต่เบากว่า)
⚖️ระดับอาบัติ
โจทภิกษุอื่นด้วยสังฆาทิเสสไม่มีมูลปาจิตตีย์
มีมูลเหตุจริง / สำคัญผิดจริง ๆไม่ต้องอาบัติ
PAC-77
77. สัญจิจจ
Sañcicca — จงใจก่อความรำคาญให้ภิกษุ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุจงใจทำให้ภิกษุอื่นรำคาญใจ (เช่นพูดแซวเรื่องอาบัติ)
⚖️ระดับอาบัติ
จงใจทำให้ภิกษุอื่นรำคาญใจปาจิตตีย์
ไม่เจตนารบกวน / ทำหน้าที่สงฆ์ตามปกติไม่ต้องอาบัติ
PAC-78
78. อุปัสสุติ
Upassuti — แอบฟังภิกษุที่ทะเลาะ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุแอบฟังภิกษุอื่นทะเลาะหรือโต้เถียง เพื่อเอาเรื่องไปเล่า
⚖️ระดับอาบัติ
แอบฟังภิกษุที่ทะเลาะ/โต้เถียงเพื่อเอาเรื่องไปเล่าปาจิตตีย์
ได้ยินโดยบังเอิญไม่ได้ตั้งใจฟังไม่ต้องอาบัติ
PAC-79
79. กัมมปฏิพาหน
Kammapaṭibāhana — ให้ฉันทะแล้วกลับติ
📌สาระสำคัญ
ภิกษุให้ฉันทะ (อนุมัติ) ในสังฆกรรม แล้วภายหลังกลับมาติเตียน
⚖️ระดับอาบัติ
ให้ฉันทะในสังฆกรรมแล้ว ภายหลังกลับมาติปาจิตตีย์
ติเตียนหลังพบหลักฐานใหม่ / ทักท้วงในขณะนั้นไม่ต้องอาบัติ
PAC-80
80. ฉันทะ
Chanda — ลุกออกจากที่ประชุมสงฆ์ก่อน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุลุกออกจากที่ประชุมสงฆ์กำลังทำสังฆกรรม ก่อนเสร็จ (ด้วยความโกรธ)
⚖️ระดับอาบัติ
ลุกออกจากที่ประชุมสงฆ์ก่อนเสร็จ ด้วยโกรธปาจิตตีย์
อาพาธ / มีเหตุจำเป็น / ให้ฉันทะแก่ภิกษุอื่นก่อนลุกไม่ต้องอาบัติ
PAC-81
81. ทุพพล
Dubbala — ให้จีวรสงฆ์แล้วติเตียน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุยินยอมให้สงฆ์มอบจีวรแก่ภิกษุอื่น แล้วภายหลังกล่าวว่า "สงฆ์เอาของไปให้ด้วยความสนิทสนม"
⚖️ระดับอาบัติ
ยินยอมให้สงฆ์มอบจีวรแก่ภิกษุอื่น แล้วภายหลังติว่าสงฆ์ลำเอียงปาจิตตีย์
ติเตียนด้วยเหตุสุจริต / พบหลักฐานใหม่ไม่ต้องอาบัติ
PAC-82
82. ปริณาม
Pariṇāma — น้อมลาภสงฆ์เป็นของบุคคล
📌สาระสำคัญ
ภิกษุรู้ว่าคฤหัสถ์จะถวายของให้สงฆ์ แล้วน้อมให้ถวายแก่บุคคลแทน (คล้ายนิสสัคคิย ๓๐)
⚖️ระดับอาบัติ
รู้ว่าคฤหัสถ์จะถวายของแก่สงฆ์ แล้วน้อมให้ถวายบุคคลแทนปาจิตตีย์
ไม่รู้ว่าเขาตั้งใจถวายสงฆ์ / แนะว่า "ถวายได้ตามศรัทธา"ไม่ต้องอาบัติ
รตนวรรค · ๘๓–๙๒
ว่าด้วยของมีค่า เตียงตั่ง ขนาดเครื่องใช้
PAC-83
83. ปฐมราชนิเวสน
Paṭhamarājanivesana — เข้าเขตพระราชฐานชั้นใน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเข้าไปในเขตพระราชฐานชั้นใน (ที่พระราชากับพระมเหสีประทับ) โดยไม่ได้ทูลขอ
⚖️ระดับอาบัติ
เข้าเขตพระราชฐานชั้นใน โดยไม่ได้ทูลขอปาจิตตีย์
ได้รับเชิญ / ทูลขอก่อน / เป็นเขตสาธารณะไม่ต้องอาบัติ
PAC-84
84. รตน
Ratana — หยิบของมีค่าตกอยู่
📌สาระสำคัญ
ภิกษุหยิบของมีค่า (แก้วมณี ทอง เงิน) ที่ตกอยู่ (ยกเว้นในวัด/ที่พักจึงเก็บคืนเจ้าของได้)
⚖️ระดับอาบัติ
หยิบของมีค่า (แก้วมณี-ทอง-เงิน) ที่ตกอยู่ปาจิตตีย์
ในวัด/ที่พัก (เก็บคืนเจ้าของ) / ไม่ใช่ของมีค่าไม่ต้องอาบัติ
PAC-85
85. วิกาลคามปเวส
Vikālagāmapavesa — เข้าบ้านเวลาวิกาล
📌สาระสำคัญ
ภิกษุเข้าหมู่บ้านในเวลาวิกาล (หลังเที่ยง/ค่ำ) โดยไม่บอกภิกษุอื่น/ไม่มีเหตุรีบด่วน
⚖️ระดับอาบัติ
เข้าหมู่บ้านในวิกาล โดยไม่บอกภิกษุอื่นปาจิตตีย์
บอกลาแล้ว / ไม่มีภิกษุอื่น / มีเหตุรีบด่วน (อาพาธ)ไม่ต้องอาบัติ
PAC-86
86. สูจิฆร
Sūcighara — ทำกล่องเข็มด้วยกระดูก/เขี้ยว
📌สาระสำคัญ
ภิกษุทำกล่องเข็มด้วยกระดูก งา หรือเขา (สิ่งที่ใกล้ชีวิต) + ทุบทิ้ง
⚖️ระดับอาบัติ
ทำกล่องเข็มด้วยกระดูก-งา-เขาปาจิตตีย์ (+ต้องทุบทิ้ง)
ทำด้วยวัสดุอื่น (ไม้-ไผ่-โลหะ)ไม่ต้องอาบัติ
PAC-87
87. มัญจ
Mañca — ทำเตียงตั่งขาสูงเกิน
📌สาระสำคัญ
ภิกษุทำเตียงหรือตั่งขาสูงเกิน ๘ นิ้วสุคต (ประมาณ ๒๑ ซม.) + ตัดให้ต่ำ
⚖️ระดับอาบัติ
ทำเตียง/ตั่งขาสูงเกิน ๘ นิ้วสุคต (ประมาณ ๒๑ ซม.)ปาจิตตีย์ (+ต้องตัดให้ต่ำ)
ทำขาสูงไม่เกิน ๘ นิ้วสุคตไม่ต้องอาบัติ
PAC-88
88. ตูโลนัทธ
Tūlonaddha — ใส่นุ่นในเตียงตั่ง
📌สาระสำคัญ
ภิกษุทำเตียงหรือตั่งยัดด้วยนุ่น (ฝ้าย นุ่นต้นไม้) + ต้องรื้อนุ่นออก
⚖️ระดับอาบัติ
ทำเตียง/ตั่งยัดด้วยนุ่น (ฝ้าย)ปาจิตตีย์ (+ต้องรื้อนุ่นออก)
ใส่วัสดุอื่นที่อนุญาต (ฟาง ขนสัตว์)ไม่ต้องอาบัติ
PAC-89
89. นิสีทน
Nisīdana — ทำผ้านิสีทนะเกินขนาด
📌สาระสำคัญ
ภิกษุทำผ้ารองนั่ง (นิสีทนะ) เกินขนาด ยาว ๒ คืบ × กว้าง ๑.๕ คืบสุคต + ต้องตัด
⚖️ระดับอาบัติ
ทำผ้านิสีทนะเกินขนาด (ยาว ๒ × กว้าง ๑.๕ คืบสุคต)ปาจิตตีย์ (+ต้องตัด)
ทำตามขนาดที่กำหนด / เล็กกว่าไม่ต้องอาบัติ
PAC-90
90. กัณฑปฏิจฉาทน
Kaṇḍupaṭicchādana — ทำผ้าปิดแผลเกินขนาด
📌สาระสำคัญ
ภิกษุทำผ้าปิดแผล (สำหรับปิดฝี/แผล) เกินขนาด ยาว ๔ คืบ × กว้าง ๒ คืบ + ต้องตัด
⚖️ระดับอาบัติ
ทำผ้าปิดแผลเกินขนาด (ยาว ๔ × กว้าง ๒ คืบ)ปาจิตตีย์ (+ต้องตัด)
ทำตามขนาด / เล็กกว่าไม่ต้องอาบัติ
PAC-91
91. วัสสิกสาฏิก
Vassikasāṭika — ทำผ้าอาบน้ำฝนเกินขนาด
📌สาระสำคัญ
ภิกษุทำผ้าอาบน้ำฝนเกินขนาด ยาว ๖ คืบ × กว้าง ๒.๕ คืบ + ต้องตัด
⚖️ระดับอาบัติ
ทำผ้าอาบน้ำฝนเกินขนาด (ยาว ๖ × กว้าง ๒.๕ คืบ)ปาจิตตีย์ (+ต้องตัด)
ทำตามขนาด / เล็กกว่าไม่ต้องอาบัติ
PAC-92
92. สุคตจีวร
Sugatacīvara — ทำจีวรเท่าหรือเกินขนาดของพระสุคต
📌สาระสำคัญ
ภิกษุทำจีวรที่มีขนาด ≥ ขนาดจีวรของพระสุคต (ยาว ๙ คืบ × กว้าง ๖ คืบสุคต) + ต้องตัด
⚖️ระดับอาบัติ
ทำจีวรขนาด ≥ จีวรของพระสุคต (ยาว ๙ × กว้าง ๖ คืบ)ปาจิตตีย์ (+ต้องตัด)
ทำเล็กกว่าขนาดของพระสุคตไม่ต้องอาบัติ